Stappenplan en zorgwijzer voor optimale artrosezorg

De afgelopen jaren is door een landelijk samenwerkingsverband van onderzoekers, behandelaars en patiëntenverenigingen, een stappenplan ontwikkeld voor mensen met artrose aan de heup of knie. Consequent gebruik leidt tot een optimale zorg voor deze patiënten en kan onnodige operaties voorkomen. Een landelijke invoering van dit stappenplan blijkt in de praktijk niet eenvoudig. Een speciale zorgwijzer voor patiënten is daarbij een belangrijk hulpmiddel. Dat zijn enkele van de belangrijkste resultaten van het promotieonderzoek van Agnes Smink, onderzoeker binnen het Reumacentrum van de Sint Maartenskliniek. Op 10 juni verdedigt zij haar proefschrift bij het VUmc in Amsterdam.

Artrose is een van de meest voorkomende reumatische aandoeningen in Nederland. Ongeveer acht procent van de Nederlanders heeft ermee te maken en onder ouderen neemt dit aantal sterk toe. Bij artrose gaat het gewrichtskraakbeen in kwaliteit achteruit en op den duur kan het zelfs verdwijnen. Ook kan er sprake zijn van ontstekingen en botvervormingen. Smink: “Veel mensen denken dat artrose ‘gewoon’ slijtage is, dat er niets aan te doen is en dat de enige oplossing een gewrichtsprothese is. In mijn onderzoek kwam naar voren veel zorgverleners dat ook denken. Het is echter een groot misverstand. Een operatie brengt bovendien de nodige risico’s en hoge kosten met zich mee, het is dus belangrijk om dat op het juiste moment in te zetten.”

Stappenplan
In haar promotieonderzoek heeft Smink met de landelijke stuurgroep Behandelstrategie Artrose en verschillende zorgverleners, organisaties en patiëntenverenigingen gekeken naar de huidige behandelingen van artrose. Op basis van bestaande (wetenschappelijke) inzichten en richtlijnen is een effectief plan ontwikkeld. “Het is een stappenplan, waarbij je telkens naar behoefte meer intensieve zorg inzet. Artrose is niet te genezen, maar de klachten kunnen wel worden verminderd door beweging, een gezonde levensstijl, goede pijnmedicatie en fysiotherapie. En bij onvoldoende resultaten kan een gewrichtsprothese worden toegepast.”, aldus Agnes Smink. Het stappenplan wordt al enkele jaren standaard toegepast en doorlopen met artrosepatiënten binnen de Sint Maartenskliniek.

Zorgwijzer
Samen met het stappenplan, is de zorgwijzer ‘Artrose van de heup of knie’ ontwikkeld tijdens het onderzoek. Dit boekje is vooral bedoeld voor patiënten en geeft informatie over de beste behandelmethoden voor artrose. Patiënten kunnen in de zorgwijzer ook hun eigen gegevens bijhouden. Smink: “Wij hopen dat de zorgwijzer bijdraagt aan meer zelfmanagement bij patiënten. De beste resultaten worden namelijk behaald door de behandeling consequent te blijven volgen. Dat laatste is niet altijd even makkelijk. Soms geven patiënten aan dat ze het bijvoorbeeld vervelend vinden om regelmatig paracetamol te slikken tegen de pijn. ‘Ik ben geen pillenmens’ hoor ik dan. Ik vraag wel eens met een glimlach terug ‘hou je dan wel van operaties?’ Naast de inhoudelijke behandelingen, is het net zo belangrijk om mensen te informeren en motiveren om dit stappenplan te volgen.”

Het stappenplan en de bijbehorende zorgwijzer komen voort uit een nationaal samenwerkingsverband van een aantal (universitaire) centra, beroepsverenigingen en het bestuur van de Bone & Joint Decade NL. Het project is mogelijk gemaakt door het Reumafonds, de Sint Maartenskliniek, het Koninklijk Genootschap voor Fysiotherapie, en het Annafonds.